ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก
TestKitThai

Checklist มาตรฐาน SAN และ SAN Plus ฉบับเข้าใจง่าย

เกณฑ์จริงของ “อาหารสะอาด รสชาติอร่อย” มี 20 ข้อ แบ่งเป็น 5 หมวด ส่วน SAN Plus มีเกณฑ์เพิ่มอีก 9 ข้อ เราแปลงเป็นภาษาที่เจ้าของร้านอ่านแล้วเข้าใจทันที พร้อมตัวเลขที่ต้องทำให้ได้จริง

เลือกประเภทร้าน เพื่อเน้นข้อที่ควรใส่ใจเป็นพิเศษ

ร้านอาหารทะเล / เนื้อสัตว์สด — ความเสี่ยงหลักคือ ฟอร์มาลินในของสด และการเก็บความเย็น เราไฮไลต์ข้อที่เกี่ยวข้องไว้ให้แล้ว 3 ข้อเกณฑ์จริงบังคับใช้ทุกข้อกับทุกร้านเท่ากัน การไฮไลต์เป็นเพียงตัวช่วยจัดลำดับความสำคัญ

SAN 0/20 ข้อ

SAN Plus 0/9 ข้อ

สิ่งที่คุณติ๊กถูกเก็บไว้ในเบราว์เซอร์เครื่องนี้เท่านั้น ไม่ได้ส่งมาที่เรา

หมวด 1: สถานที่ (10 ข้อ)

ตัวร้าน พื้น ผนัง โต๊ะ ที่ล้างมือ ส้วม ขยะ น้ำเสีย และการป้องกันอัคคีภัย

  • ร้านต้องอยู่ห่างจากแหล่งมลพิษ เช่น กองขยะ คอกสัตว์ บ่อบำบัด

    • ห่างแหล่งมลพิษ ≥ 100 เมตร
  • วัสดุต้องแข็งแรง ไม่ผุพัง ไม่มีคราบสะสม เช็ดล้างได้

  • แต่ละบริเวณต้องมีแสงสว่างไม่น้อยกว่าที่กำหนด วัดได้ด้วยแอปวัดลักซ์บนมือถือ

    • บริเวณจำหน่ายอาหาร ≥ 215 ลักซ์
    • บริเวณเตรียม/ปรุง ≥ 300 ลักซ์
    • บริเวณล้างภาชนะ ≥ 300 ลักซ์
    • ห้องแช่เย็น / ที่เก็บอาหาร / ส้วม ≥ 100 ลักซ์
  • ห้ามเตรียมหรือปรุงอาหารบนพื้น และห้ามตั้งหน้าห้องส้วม

    • สูงจากพื้น ≥ 60 ซม.
  • ต้องเช็ดทำความสะอาดและฆ่าเชื้อทันทีหลังลูกค้าใช้เสร็จ

  • ต้องมีทั้งน้ำและสบู่ ไม่ใช่มีแค่อ่างเปล่า

  • ประตูส้วมต้องปิดตลอดเวลา และต้องไม่เปิดตรงเข้าบริเวณเตรียมอาหาร

  • แยกถังเศษอาหารออกจากขยะทั่วไป และต้องไม่มีน้ำขยะไหลซึม

  • ต้องมีถังหรือบ่อดักไขมันก่อนปล่อยน้ำลงท่อสาธารณะ

  • ต้องมีถังดับเพลิง ห้ามใช้ก๊าซหุงต้มหรือเมทานอลบนโต๊ะอาหาร

    • แอลกอฮอล์แข็งต้องได้ มอก. 950-2547

หมวด 2: อาหาร (5 ข้อ)

การเก็บรักษาวัตถุดิบ อาหารปรุงสำเร็จ น้ำแข็ง และน้ำใช้

  • ร้านแบบคุณควรใส่ใจข้อนี้เป็นพิเศษ

    เนื้อสัตว์สดต้องแช่เย็นตลอด และของทุกอย่างต้องยกสูงจากพื้น

    • เนื้อสัตว์สด < 5°C
    • วางสูงจากพื้น ≥ 60 ซม.
  • ดูฉลากให้มีเลข อย. และไม่วางกับพื้น

    • วางสูงจากพื้น ≥ 15 ซม.
  • ร้านแบบคุณควรใส่ใจข้อนี้เป็นพิเศษ

    ของร้อนต้องร้อนจริง ของเย็นต้องเย็นจริง อย่าปล่อยไว้อุณหภูมิห้องนาน

    • ต้ม/แกง ≥ 63°C (ถ้าวางอุณหภูมิห้อง ต้องอุ่นซ้ำทุก 2 ชม.)
    • สลัด/ซูชิ < 5°C (หรือวางอุณหภูมิห้องไม่เกิน 2 ชม.)
    • วางสูงจากพื้น ≥ 60 ซม.
  • ต้องมีฝาปิด มีที่คีบเฉพาะ และห้ามแช่ของอื่นปนกับน้ำแข็งที่ใช้บริโภค

    • ถังวางสูงจากพื้น ≥ 15 ซม.
    • ปากขอบถังสูง ≥ 60 ซม.

    ชุดทดสอบที่ใช้กับข้อนี้: ชุดตรวจโคลิฟอร์มในน้ำแข็ง (อ.11)

  • ถ้าใช้น้ำบาดาลหรือน้ำถัง ต้องผ่านระบบกรองที่เชื่อถือได้

    ชุดทดสอบที่ใช้กับข้อนี้: ชุดตรวจโคลิฟอร์มในน้ำแข็ง (อ.11)

หมวด 3: ภาชนะและอุปกรณ์ (2 ข้อ)

การเก็บ การล้าง และการฆ่าเชื้อภาชนะ

  • ร้านแบบคุณควรใส่ใจข้อนี้เป็นพิเศษ

    เขียงต้องแยกดิบ–สุก–ผัก มีช้อนกลาง และตู้เย็นต้องมีขนาดพอเหมาะกับปริมาณของ

    • เก็บสูงจากพื้น ≥ 60 ซม.

    ชุดทดสอบที่ใช้กับข้อนี้: ชุดตรวจความสะอาดภาชนะ/มือ (Swab)

  • แยกเศษอาหารออกก่อนล้าง แล้วล้างน้ำสะอาดซ้ำ และฆ่าเชื้อหลังล้างทุกครั้ง

    • ที่พักภาชนะก่อนล้างสูงจากพื้น ≥ 30 ซม.
    • ล้างด้วยน้ำสะอาดอย่างน้อย 2 ครั้ง หรือใช้น้ำไหล
    • ฆ่าเชื้อด้วยการตากแดด น้ำร้อน หรือคลอรีน

    ชุดทดสอบที่ใช้กับข้อนี้: ชุดตรวจความสะอาดภาชนะ/มือ (Swab)

หมวด 4: บุคคล (2 ข้อ)

สุขอนามัยของผู้ปรุงและผู้สัมผัสอาหาร รวมถึงหลักฐานการอบรม

  • ตัดเล็บสั้น ไม่ทาสีเล็บ สวมหมวกหรือเน็ตคลุมผม และใช้ที่คีบหยิบอาหารเสมอ

    • ตรวจสุขภาพประจำปีตามข้อบัญญัติท้องถิ่น
  • ข้อบังคับ — ไม่ผ่านคือตกทั้งเกณฑ์

    ข้อนี้เป็นข้อบังคับ ถ้าไม่ผ่านคือไม่ผ่านทั้งเกณฑ์ ต้องเก็บบัตร/ใบรับรองไว้แสดง

    • ผู้ประกอบกิจการ ต้องอบรมครบ 100%
    • ผู้สัมผัสอาหาร ต้องอบรมครบอย่างน้อย 80%

หมวด 5: สัตว์และแมลงนำโรค (1 ข้อ)

การป้องกันสัตว์และแมลงเข้าบริเวณอาหาร

  • ครอบคลุมทั้งบริเวณเตรียม ปรุง จำหน่าย และรับประทาน รวมถึงสัตว์เลี้ยงของร้าน

SAN Plus (9 ข้อ)

ต้องผ่านเกณฑ์ SAN ครบก่อน แล้วจึงผ่านเกณฑ์เพิ่มเติมนี้ ทุกข้อ ตกข้อเดียวคือไม่ผ่าน

  • ไม่ใช่แค่มีบัตร แต่ต้องติดให้เห็นระหว่างปฏิบัติงานจริง

  • ต้องวางให้พร้อมโดยลูกค้าไม่ต้องขอ

  • จุดล้างมือสำหรับลูกค้าต้องเข้าถึงได้ง่ายจากที่นั่ง

  • มีเครื่องหมาย Q ล้างอย่างถูกวิธี หรือเฝ้าระวังด้วยชุดทดสอบสารปนเปื้อน

  • เลือกเมนูที่ทำอยู่แล้วมาจัดเป็นเมนูสุขภาพก็ได้ ไม่ต้องคิดเมนูใหม่

  • ตรวจปริมาณไอโอดีนในเครื่องปรุงได้ด้วยชุดทดสอบ

    ชุดทดสอบที่ใช้กับข้อนี้: ชุดทดสอบไอโอดีน (I-Kit)

  • เกณฑ์ส้วมสาธารณะของกรมอนามัย ครอบคลุมความสะอาด ความเพียงพอ และความปลอดภัย

  • เลิกใช้กล่องโฟมบรรจุอาหาร เปลี่ยนเป็นภาชนะที่ปลอดภัยกว่า

  • เช่น ป้ายให้ความรู้เรื่องอาหารปลอดภัย โภชนาการ หรืออาหารไทยถิ่น

การตรวจปนเปื้อนของ SAN Plus — 10 ตัวอย่าง

นอกจากเกณฑ์ 9 ข้อแล้ว SAN Plus ยังต้องสุ่มตรวจโคลิฟอร์มด้วยชุดตรวจ อ.13 รวม 10 ตัวอย่าง

  • 5

    อาหารปรุงสำเร็จ

  • 3

    ภาชนะอุปกรณ์

  • 2

    มือผู้สัมผัสอาหาร

เกณฑ์ผ่าน: ต้องไม่พบการปนเปื้อนอย่างน้อย 90% — พูดง่ายๆ คือผิดได้ไม่เกิน 1 ตัวอย่าง จาก 10 ตัวอย่าง

ติ๊กแล้วพบว่ายังขาดชุดทดสอบ?

เราคัดชุดที่ตรงกับเกณฑ์ไว้ให้แล้ว ไม่ต้องเสียเวลาหาเองว่าข้อไหนใช้ชุดอะไร

อ้างอิง: กฎกระทรวงสุขลักษณะของสถานที่จำหน่ายอาหาร พ.ศ. 2561 และแบบประเมินมาตรฐาน “อาหารสะอาด รสชาติอร่อย” กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข — https://foodsan.anamai.moph.go.th/

แชท LINE