I-Kit คืออะไร ทำไมร้านอาหารทุกร้านควรมีติดร้าน
ชุดทดสอบไอโอดีนในเกลือ ใช้ง่าย รู้ผลใน 1 นาที ตรวจได้ 80 ครั้งต่อชุด
เผยแพร่ · ปรับปรุง
ทำไมร้านอาหารต้องตรวจไอโอดีนในเครื่องปรุง
เหตุผลตรงที่สุดคือ มันเป็นข้อบังคับ — เกณฑ์ SAN Plus ข้อ 6 กำหนดให้ร้านต้องใช้เกลือ น้ำปลา หรือซีอิ๊วที่เสริมไอโอดีนตามมาตรฐาน และเกณฑ์ Plus ทั้ง 9 ข้อต้องผ่านทุกข้อ ตกข้อเดียวคือไม่ผ่าน (ดูเกณฑ์ SAN Plus ทั้ง 9 ข้อ) ปัญหาคือดูจากฉลากอย่างเดียวไม่พอ เพราะไอโอดีนในเกลือลดลงได้ตามการเก็บรักษาและอายุสินค้า การตรวจจึงเป็นวิธีเดียวที่ยืนยันได้ว่าของที่ใช้อยู่ตอนนี้ยังผ่านเกณฑ์
เหตุผลที่ลึกกว่านั้นคือ ข้อกำหนดนี้ไม่ได้ตั้งขึ้นมาลอยๆ แต่มาจากนโยบายควบคุมและป้องกันโรคขาดสารไอโอดีนระดับชาติ การได้รับไอโอดีนไม่พอส่งผลต่อการทำงานของต่อมไทรอยด์ ทำให้เกิดโรคคอพอก และที่ร้ายแรงกว่านั้นคือผลต่อพัฒนาการทางสมองของเด็กและทารกในครรภ์ ซึ่งเป็นความเสียหายที่แก้คืนไม่ได้ เกลือเป็นเครื่องปรุงที่แทบทุกจานผ่าน ร้านอาหารจึงเป็นจุดที่นโยบายนี้ไปถึงคนได้กว้างที่สุด
I-Kit คืออะไร
- ผลิตโดย
- สถาบันนวัตกรรมการเรียนรู้ มหาวิทยาลัยมหิดล
- ใช้ตรวจวัด
- ปริมาณไอโอเดตในเกลือ หน่วยเป็น ppm (ส่วนในล้านส่วน)
- เกณฑ์มาตรฐาน
- 20–40 ppm
- ช่วงที่ชุดทดสอบวัดได้
- 0–50 ppm
เป็นไปตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง เกลือบริโภค พ.ศ. 2554 (ราชกิจจานุเบกษา 7 เมษายน 2554) ที่กำหนดให้เกลือบริโภคมีไอโอดีนไม่น้อยกว่า 20 มิลลิกรัม และไม่เกิน 40 มิลลิกรัม ต่อเกลือบริโภค 1 กิโลกรัม ตรงกับข้อมูลของสถาบันนวัตกรรมการเรียนรู้ มหาวิทยาลัยมหิดล ผู้ผลิต I-Kit และสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา
ใช้งานอย่างไร
ขั้นตอนที่ 1: หยดน้ำยาลงบนตัวอย่าง
ตักเกลือที่จะตรวจใส่ภาชนะสะอาด แล้วหยดน้ำยา 1–2 หยดลงไป
ขั้นตอนที่ 2: สังเกตสีที่เกิดขึ้น
จะเกิดสีน้ำเงิน ยิ่งมีไอโอดีนมาก สีจะยิ่งเข้ม ถ้าไม่มีเลยจะไม่เปลี่ยนสี
ขั้นตอนที่ 3: เทียบกับแผ่นสีมาตรฐาน
นำสีที่ได้ไปเทียบกับแผ่นเทียบสีที่แนบมาในชุด ควรเทียบในที่ที่มีแสงสว่างพอ
ขั้นตอนที่ 4: อ่านค่า ppm
อ่านตัวเลขจากช่องสีที่ใกล้เคียงที่สุด แล้วเทียบกับเกณฑ์มาตรฐาน
สีที่เกิดขึ้นคงทนอย่างน้อย 1 ชั่วโมง ไม่ต้องรีบอ่านผล
ตัวเลขที่ควรรู้ก่อนสั่ง
80
จำนวนครั้งที่ตรวจได้ต่อ 1 ชุด
1 นาที
เวลาที่ใช้จนรู้ผล
18–24
เดือน อายุการเก็บ (ให้ยึดตามฉลากจริงบนกล่องเสมอ)
คำถามที่พบบ่อย
ต้องตรวจบ่อยแค่ไหน?
แนะนำให้ตรวจทุกครั้งที่เปลี่ยนล็อตเกลือหรือเครื่องปรุงใหม่ เพราะแต่ละล็อตอาจมีปริมาณไอโอดีนไม่เท่ากัน และควรตรวจซ้ำก่อนถึงรอบที่เจ้าหน้าที่จะมาตรวจประเมิน เพื่อให้มั่นใจว่าของที่ใช้อยู่ยังผ่านเกณฑ์
ใช้กับน้ำปลาหรือซีอิ๊วได้ไหม?
ได้ ใช้หลักการเดียวกันคือดูการเปลี่ยนสีแล้วเทียบกับแผ่นสีมาตรฐาน เกณฑ์ SAN Plus ข้อ 6 ครอบคลุมทั้งเกลือ น้ำปลา และซีอิ๊ว จึงควรตรวจเครื่องปรุงหลักที่ร้านใช้ประจำให้ครบ
ชุดนี้ต่างจากชุดทดสอบอื่นยังไง?
I-Kit ตรวจเฉพาะไอโอดีนในเครื่องปรุง คนละเรื่องกับชุดตรวจโคลิฟอร์มที่ใช้ตรวจการปนเปื้อนของเชื้อโรค แต่ละข้อในเกณฑ์ใช้ชุดตรวจคนละแบบ ดูภาพรวมได้ที่หน้า Checklist ว่าข้อไหนต้องใช้ชุดอะไรบ้าง
สนใจชุดทดสอบไอโอดีน (I-Kit)?
ยังไม่ได้ประกาศราคาหน้าเว็บ ทักมาสอบถามได้โดยตรง
แหล่งอ้างอิง
- เกณฑ์มาตรฐาน SAN / SAN Plus กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข — https://foodsan.anamai.moph.go.th/
- ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง เกลือบริโภค ลงวันที่ 16 มีนาคม 2554 (ฉบับที่ใช้อยู่ปัจจุบัน) — ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 128 ตอนพิเศษ 41 ง หน้า 33 วันที่ 7 เมษายน 2554 ข้อ 4 กำหนดไอโอดีนไม่น้อยกว่า 20 และไม่เกิน 40 มิลลิกรัมต่อเกลือบริโภค 1 กิโลกรัม (ข้อ 1 ของฉบับนี้ยกเลิกประกาศฉบับลงวันที่ 27 กันยายน 2553)
- ข้อมูลชุดทดสอบจากสถาบันนวัตกรรมการเรียนรู้ มหาวิทยาลัยมหิดล
เนื้อหานี้จัดทำเพื่อช่วยเตรียมความพร้อมก่อนการตรวจประเมิน ผลการตรวจจริงขึ้นอยู่กับดุลยพินิจของเจ้าหน้าที่และสภาพจริงของสถานที่ในวันตรวจ